راهنمای سرویس دستگاه اکسیژن ساز خانگی

۲ اسفند ۱۳۹۶ ۰۱:۳۷:۴۳ ب.ظ

راهنمای سرویس دستگاه اکسیژن ساز خانگی

در این مقاله قصد داریم جهت راهنمای شما در تشخیص نقص های دستگاه اکسیژن ساز خانگی تان توضیحاتی در رابطه با عملکرد و سرویس این دستگاه ارائه دهیم.

عملکرد دستگاه:

یک دستگاه اکسیژن ساز خانگی از غربال گری مولکولی برای جدا کردن نیتروژن و اکسیژن استفاده می کند و از آنجا که این تکنولوژی تنها در فشار های بالا کار می کند نیاز به یک کمپرسور داریم تا کار افزایش فشار را انجام دهد. بعد از عبور از مرحله غربالگری فشار اکسیژن مجدد کاهش یافته و تحویل بیمار داده می شود. طرز کار دستگاه به این ترتیب است که فیلترهای زئولیت بعد از چند ثانیه با نیتروژن اشباع می شوند. به طوری که نیاز به فلاش بک نیتروژن دارد که در جهت عکس همراه با مقداری از اکسیژن فیلتر شده اتفاق می افتد. بنابراین دریچه ورودی اولیه بسته شده و بر روی دریچه خروجی برای خارج ساختن نیتروژن سوئیچ انجام می شود. از آنجا که فشرده سازی، فلاشینگ، سوئیچینگ و آزادسازی نیتروژن پروسه ای است که به مقداری زمان نیاز دارد، تحویل جریان اکسیژن به بیماران می تواند با مشکل رو به رو شود. به همین دلیل هم هست که اکسیژن ساز  خانگی همیشه دو تا ستون زئولیت دارد که به صورت متناوب کار می کنند. همیشه یک ستون در حال فیلترینگ و ستون دیگر در حال فلاشینگ است. نوسان های جزئی فشار اکسیژن با وجود تانک اکسیژن به راحتی گرفته می شود و جریان درستی به بیمار می رسد.

در ادامه فرایند عملکرد را با جزئیات بیان می کنیم:

هوای محیط از طریق یک فیلتر فومی گرد و غبار به داخل دستگاه اکسیژن ساز کشیده می شود. بخشی از هوا وارد کمپرسور شده و بخشی از آن برای خنک کردن کمپرسور استفاده می شود. در اطراف کمپرسور معمولا یک کویل خنک کننده همراه با یک فن برای خنک کردن هوای فشرده گرم وجود دارد پیش از اینکه وارد ستون های زئولیت شوند.

عملکرد-دستگاه-اکسیژن-ساز

1-    دریچه ورودی v2 باز است. هوای فشرده از کمپرسور وارد تانک 1 می شود.

2-    اکسیژن از فیلتر 1 عبور می کند اما نیتروژن در ورودی فیلتر جمع می شود.

3-    اکسیژن وارد تانک ذخیره اکسیژن می شود در حالی که بخشی از اکسیژن نیز از سمت خروجی وارد ستون 2 می شود.

4-    نیتروژن محبوس در تانک 2 فلاشینگ انجام می دهد و نیتروژن اضافی از طریق ورودی برگشته و به سمت خروجی نیتروژن V3 هدایت می شود تا از دستگاه خارج شود.

5-    بعد از 7 الی 8 ثانیه V1 و V3 بسته می شوند و دریچه متعادل ساز V5 برای 1 ثانیه باز می شود تا اختلاف فشار دو ستون به تعادل برسد.

6-     حالا V4 و V1 باز می شوند هوا به تانک 2 وارد شده و اکسیژن از تانک 2 وارد تانک ذخیره می شود و ستون 1 هم فلاشینگ انجام می دهد.

تانک ذخیره به یک رگلاتور فشار متصل است که فشار سیستم را به فشار مورد نیاز بیمار که 0/5 بار است کاهش می دهد. جریان می تواند با یک فلومتر که بر حسب لیتر بر دقیقه تنظیم می شود تنظیم شود. بین سیستم کاهنده فشار و فلومتر فیلتر باکتریایی دیگری نیز قرار دارد. یک دستگاه اندازه گیری غلظت اکسیژن نیز به دلیل ایمنی بیشتر در دستگاه اکسیژن ساز خانگی قرار دارد که بین تانک ذخیره و فلومتر قرار می گیرد. زمانی که غلظت اکسیژن پایین می آید دستگاه شروع به آلارم دادن می کند. همین طور نوسانات فشار نیز منجر به شنیده شدن الارم می شود.

ابزارها

غلظت اکسیژن با کمک یک آنالایزر اکسیژن اندازه گرفته می شود. آنالایزر یک دستگاه کوچک دستی با یک صفحه نمایش دیجیتال است. یک سنسور اکسیژن خارجی به اکسیژن ساز متصل می شود و غلظت بر روی صفحه نمایش نشان داده می شود.

آنالایزر-اکسیژن

بررسی مکرر غلظت اکسیژن مهم است زیرا جریان اکسیژن خروجی (حباب های لیوان مرطوب کننده) ضرورتا به این معنی نیست که دستگاه در حال تولید اکسیژن است. به همین دلیل است که وجود آنالایزر اکسیژن برای پرسنل بیمارستان ضروری است. هنگامی که دستگاه در حال استفاده نیست سنسور باید در یک جعبه پلاستیک سیل شده همراه با یک عامل خشک کننده (سیلیکا ژل) ذخیره شود. زیرا به رطوبت حساس است. آنالایزر می تواند به آسانی با اندازه گیری هوای اطراف کالیبره شود که در این حالت نمایشگر بایستی عدد 20.9% را نشان دهد و یا می توان آن را به یک سیلندر اکسیژن متصل کرد که در این حالت نیز بایستی عدد 100% را نشان دهد. میزان اکسیژن بازدم خود را هم می توانید با آنالایزر اندازه بگیرید که در این حالت غلظت اکسیژن 17% خواهد بود.

اندازه گیری-غلظت-دستگاه-اکسیژن-ساز

نگهداری

هر دستگاه اکسیژن سازی قادر است تا 40000 ساعت و یا بیشتر کار کند البته زمانی که به طور منظم سرویس شود.

تمیز کردن

مرطوب کننده، شلنگ و فیلتر گرد و غبار ورودی باید به طور مرتب تمیز شوند. می تواند با آب و صابون تمیز شود و بایستی قبل از قرار دادن آن در جای خودش کاملا خشک شود.

فیلتر باکتریایی یک فیلتر یک بار مصرف است. باید هر سال یا هر 5000 ساعت کارکرد جایگزین شود. این فیلترها باید سفید و تمیز باشند. فیلترهای باکتری درج شده در قسمت رگلاتور جریان نیز بایستی به همین ترتیب تعویض شود. خروجی اکسیژن ساز باید با یک محلول صابونی ملایم تمیز شوند.

بررسی عملکرد

بعد از تمیز کردن و جایگزینی فیلترها عملکرد را بررسی کنید. غلظت گاز اکسیژن را در نرخ جریان های مختلف اندازه بگیرید و آلارم دستگاه را هم تست کنید.

با یک بررسی چشمی آغاز کنید. شلنگ ها را بررسی کنید که آسیب ندیده باشند. سیم برق، دو شاخه و سوکت دیواری را هم بررسی کنید.

دستگاه را روشن کنید و اجازه دهید همراه با مرطوب کننده و تیوب ها کار کند. حباب های اکسیژن درون لیوان باید فورا ایجاد شود و توپ کوچک درون فلومتر باید آزادانه حرکت کند.

به صدای دستگاه گوش دهید. صدای پمپ و تخلیه بایستی شنیده شود. یک سیکل کامل حدود 16 تا 20 ثانیه بسته به تولید کننده طول می کشد.

خروجی دستگاه را با انگشت شصت خود بلاک کنید. باید فشار را در فلومتر حس کنید و توپ باید در فلومتر پایین بیفتد.

مرطوب کننده را جدا کنید و آنالایزر اکسیژن را متصل کنید. آنالایزر باید خودش قبل از اتصال کالیبره شود. اکسیژن ساز باید غلظت کامل را 2 تا 5 دقیقه بعد از روشن شدن دستگاه تحویل دهد و غلظت باید بین 90 تا 95 درصد باشد.

 حالا جریان را بررسی کنید باید بین 1 تا 5 لیتر بر دقیقه تنظیم شود. هنگامی که جریان زیاد می شود غلظت ممکن است کمی افت کند. اما نباید هرگز به مقدار کمتر از 85 درصد برسد. زیرا این غلظت اکسیژن اثر پزشکی ندارد.

عملکرد هشدارها و باتری هشدار بایستی مرتب بررسی شود. به این منظور می توانید دستگاه را در حین کار از برق کشیده شود. در این هنگام صدای آلارم شنیده می شود.

باتری 9 ولتی هشدارها همراه با یک مولتی متر است آن را بررسی کنید و هر دو سال آن را تعویض کنید.

در نهایت گزارش نگهداری را کامل کنید. فراموش نکنید که ساعت کارکرد واقعی را بنویسید. اگر در آینده برای اکسیژن سازتان مشکلی پیش بیاید این زمان بسیار کمک کننده خواهد بود. اکسیژن سازهای زیادی به دلیل کار نکردن دچار مشکل می شوند ( به دلیل رطوبت در تانک زئولیت). کنتور ساعت عملکرد را نشان می دهد که بسیار در این زمینه مفید است.

روغن کاری

روغن کاری روی هر ماده ای که در تماس با اکسیژن است ممنوع است. روغن و گریس تحت شرایط نرمال کامل می سوزند و با اکسیژن شعله ور می شود. همه اتصالاتی که در تماس با اکسیژن هستند بایستی بدون روغن و گریس باشند. همه اتصالات بایستی قبل سوار کردن تمیز باشند.

اما محصولات روغن کاری خاصی هم در بازار وجود دارد که به ویژه برای استفاده در ترکیب با اکسیژن ساخته شده است. متاسفانه به دست آوردن آن سخت است و علاوه بر این 10 تا 20 بار گران تر از روغن های نرمال است.

تعمیرات

مثل همیشه عیب یابی با مشاهده و گوش دادن به دستگاه انجام می شود. عملکرد دستگاه را بررسی کنید. به هر صدای غیر طبیعی گوش دهید و زمانهای سوئیچ کردن دستگاه را بررسی کنید.

اگر صدای غیر طبیعی شنیدید. دستگاه را باز کرده و نگاه دقیق تری به آن بیندازید. اغلب وضعیت دریچه ها به وسیله LED هایی که بر روی برد کنترل مانت شده اند نشان داده می شود. اکسیژن سازهای زیادی دارای پورت های خاصی هستند که می توان گیج فشار را به آن متصل کرد. به راهنمای سرویس مراجعه کنید. در اینجا یک مروری بر روی زمان های سوئیچ و فشار خواهیم داشت:

کمپرسور فشار: 1.4-2.0 bar (20-30 psi)

تانک ذخیره اکسیژن: 1.4-2.0 bar (20-30 psi)

خروجی فشار بیمار: 0.5 bar (8 psi)

زمان تعادل: 1 S

نیم سیکل (فیلترینگ یا فلاشینگ): 7-8 S

سیکل کامل: 15-18 S

راهنمای سرویس:

در حالی که دسترسی به راهنمای دستگاه آسان است. راهنمای سرویس کمی غیر قابل دسترس است. تولیدکنندگان تعمیر تجهیزاتشان را توسط افرادی غیر از پرسنلشان پشتیبانی نمی کنند.

درون-دستگاه-اکسیژن -ساز

فیلترها

یک غلظت اکسیژن کم و یک جریان گاز کاهشی می تواند نتیجه فیلتر باکتری بلاک شده باشد. فیلترهای باکتری یک شلنگ پلاستیکی روشن دارند و تشخیص فیلتر کثیف آسان است. این فیلترها یک بار مصرف هستند و تمیز نمی شود و بایستی آن ها را تعویض کرد. جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد این فیلترها به مقاله آیا می دانید فیلتر HEPA در یک دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست و چه کاری انجام می دهد؟ مراجعه نمایید.

فیلترهای گرد و غبار قابل شست و شو هستند و می توان چند سالی از آن استفاده کرد. اما گاهی اوقات این فیلترها کوچک می شوند و یا الاستیسیته خود را از دست می دهند و در جای خود به خوبی فیکس نمی شوند. دراین هنگام فیلتر باید تعویض شود.

فیلترهای گرد و غبار فیلترهای ساده ای هستند و می توان آن را از اسفنج آشپزخانه یا یک تکه فوم برید. اما دقت داشته باشید که اگر فیلتری که می خواهید جایگزین کنید ضخیم تر از فیلتر اصلی دستگاه است باید برش نازک تری از آن را جایگزین کنید.

نوع آخر فیلتری که در اکسیژن ساز استفاده می شود فیلتر صدا است. این فیلتر اغلب یک تیوب پلاستیکی با یک تکه فوم یا نمد است. اما گاهی اوقات اتفاق می افتد که نمد از تیوب بیرون می افتد. در چنین مواقعی اکسیژن ساز صدای زیادی ایجاد می کند که نمی توانید آن را نادیده بگیرید.

درون یک دستگاه اکسیژن ساز کمپرسور در مرکز قرار دارد. در بالای آن کویل خنک کننده و فن وجود دارد. همین طور دو ستون زئولیت و تانک ذخیره اکسیژن در وسط آن ها قرار دارد. دریچه های فیلتر باکتری و خازن راه اندازی دستگاه را نیز می توانید در آن ملاحظه کنید.

ستون زئولیت

تانک های زئولیت با گرانول های زئولیت پر شده اند که یک نوع سیلیکای آلومینیوم است. زئولیت به عنوان یک غربال مولکولی عمل می کند که جلوی مولکول های نیتروژن را گرفته و به مولکول های کوچک اکسیژن اجازه عبور می دهد. برای آشنایی بیشتر با این بخش از دستگاه می توانید به مقاله آیا می دانید نقش زئولیت دستگاه اکسیژن ساز در تغلیظ اکسیژن چیست؟ مراجعه کنید.

متاسفانه زئولیت توانایی جذب آب را هم دارد که این مسئله ممکن است در محیط های مرطوب در کار دستگاه خلل ایجاد کند. ستون زئولیت باید حداقل 20000 ساعت کار کند و هنگامی هم که به صورت منظم نگهداری شود می تواند تا 40000 ساعت و بیشتر نیز کار کند.

مشکلات احتمالی

ستون زئولیت تمایل به از دست دادن خاصیت فیلترینگ خود به مرور زمان دارد. رطوبت بالا یکی از مهم ترین این دلایل است. زئولیت در معرض رطوبت که قرار می گیرد به مرور آب درون فیلتر کندانس می شود و گرانول ها را مسدود می کند. فشار سیستمی خیلی بالا و غلظت کم اکسیژن می تواند شاخصی برای فیلتر مسدود شده باشد. همچنین یک غلظت اکسیژن نامتقارنی را خواهید داشت. به این دلیل که یک ستون زئولیت میزان اکسیژن بیشتری را نسبت به دیگری تحویل می دهد.

یک ستون مسدود شده محتوی آب سنگین هم هست. اگر ستون زئولیت 50 گرم سنگین تر از یک ستون مشابه نو باشد این به این معنی است که محتوی آب زیادی است و باید تعویض شود. دقت کنید که ستون های زئولیت بایستی همیشه با هم عوض شوند. حتی زمانی که یکی از آن ها معیوب است. در کشورهای صنعتی این یک مشکل نیست. زیرا ستون ها می توانند سفارش داده شوند و قیمت ها نیز منطقی هستند. اما در کشورهای دیگر موقعیت متفاوت است. به دلیل هزینه های بالای حمل و نقل همیشه تعمیر یک اکسیژن ساز منطقی نیست.

در حقیقت جلوگیری از رطوبت در ستون زئولیت آسان است. دستگاه اکسیژن ساز فقط باید به طور منظم کار کند. دستگاه هایی که معمولا استفاده نمی شوند باید برای حداقل نیم تا یک ساعت هر هفته روشن شوند. در مناطقی که میزان رطوبت بالایی دارند شاید دو بار در هفته لازم باشد که دستگاه کار کند. اکسیژن ساز در هنگام فلاشینگ علاوه بر نیتروژن رطوبت را هم حذف می کند.

ستون-زئولیت


کمپرسور

کمپرسور در اکسیژن ساز از نوع پیستونی با دو پیستون هستند. یک نوع معمول این کمپرسورها کمپرسورهای توماس هستند. فشار کاری حدود 1.4-2.0 بار (20-30 psi) دارند. کمپرسور با یک موتور نا همزمان و یک خازن کار می کند.

مشکلات متداول

یک مسئله بسیار معمول خازن معیوب است. در این مواقع کمپرسور استارت نمی خورد و فیوز را می پراند و منجر به قطع جریان می شود.

به خاطر داشته باشید که اغلب یک فیوز دمایی به سیم پیچ موتور متصل می شود و به ندرت بدون هیچ دلیلی و یا فشار خیلی بالا و داغ شدن موتور خراب شود.  

اگر خازن مشکلی نداشته باشد و موتور هنوز استارت نمی خورد شاید کمپرسور خودش دچار مشکل شده و یا فیلتر مسدود شده است. شلنگ ها را از کمپرسور قطع کنید و کمپرسور را ری استارت کنید.

هنگامی که سر واشر نشت می کند معمولا صدایی شنیده می شود. نشتی ها می تواند با اعمال کف و صابون با یک برس برای مناطق مشکوک شناسایی شوند. خروج هوا منجر به ایجاد حباب هایی خواهد شد.

هنگامی که فشار خیلی پایین است و هیچ نشتی وجود ندارد آنگاه رینگ های پیستون می تواند مشکلاتی ایجاد کند. برای اطلاعات بیشتر می توانید به راهنمای سرویس دستگاه توجه کنید.

کمپرسور-اکسیژن-ساز

برد کنترل

برد کنترل سیگنال سوئیچ کردن بین دریچه ها را انجام می دهد. در اصل الکترونیک ساده است و به آسانی می تواند تعمیر شود. اما متاسفانه دیاگرام جریان هرگز در راهنمای سرویس دستگاه پرینت نشده است. در هر صورت بررسی زمان سوئیچ کردن مهم است. اگر این زمان ها اشتباه باشند اکسیژن ساز اکسیژن کافی تولید نمی کند و یا بدتر ممکن است رطوبت را از فیلتر زئولیت حذف نکند و منجر به آسیب های جبران ناپذیری شود.

زمان های تقربی به صورت زیر هستند:

سیکل فیلترینگ یا فلاشینگ: 7-8 S

سیکل کامل: 16-20 S

زمان تعادل: 1 S

برای ورودی و خروجی دو نوع دریچه در اکسیژن ساز خانگی وجود دارد که یا سوپاپ های ستون زئولیت به طور مستقیم با سلونوئیها کنترل می شوند یا دریچه های پنوماتیکی وجود دارند که با یک فشار هوای پایلوت کنترل شده با سلونوئید کنترل می شود. مزیت راه دوم این است که سلونوئیدها فقط دریچه هایی را آزاد می کنند که نیاز به نیروی زیاد ندارند. در حالت کلی 5 دریچه وجود دارد که 2 دریچه ورودی و 2 دریچه تخلیه بوده و یک دریچه تعادل نیز بین دو فیلتر وجود دارد. دریچه ورودی 1 و دریچه تخلیه 2 همیشه همزمان سوئیچ می کنند و دریچه ورودی 2 و دریچه 1 نیز همزمان با هم سوئیچ می کنند. اغلب دریچه ها از طریق تیوب ها متصل نمی شوند بلکه در یک دریچه بسته که مستقیما در بالای ستون های زئولیت مانت شده گنجانده شده است.

دریچه-اکسیژن-ساز

گاهی اوقات دیافراگم های لاستیکی دریچه های پنوماتیک پاره می شود و آنگاه باید جایگزین شوند. اگرچه پین ازاد سازی سلونوئیدها گاهی گیر می کند. یک قطره از WD-40 می تواند اغلب این مشکل را حل کند. 

طراحی و اجرا: فروشگاه ساز سبدخرید